4 Mart 2026 tarihinde Esas No: 2/3566 ile TBMM Başkanlığı’na sunulan “Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”nin tam metnine ulaştık. Tuba Vural Çokal (Antalya), Ercan Öztürk (Düzce) ve Cüneyt Aldemir (Tokat) başta olmak üzere çok sayıda Adalet ve Kalkınma Partisi milletvekilinin imzasını taşıyan 29 maddelik teklif, Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu’nda esas olarak ele alınacak.
Teklifin tam metni TBMM sitesinde yayımlandı. Biz de oyuncuları ve dijital dünyayı ilgilendiren maddeleri, olası sonuçlarıyla birlikte sade bir dille aktardık.
Önce Hukuki Zemin: “Oyun” Artık Tanımlı
Teklifin 21. maddesi, 5651 sayılı Kanun’a üç yeni kavram ekliyor:
- Oyun: İnternet üzerinden dağıtılan, oynanan veya güncellenen dijital oyunlar.
- Oyun sağlayıcı: Oyunları veya oyun içi bileşenleri üreten gerçek ya da tüzel kişiler. (Riot Games, Valve, EA gibi stüdyolar)
- Oyun dağıtıcı: Oyunların dağıtılmasına veya oynanmasına imkân sağlayan gerçek ya da tüzel kişiler. (Steam, Epic Games Store, PlayStation Store, Xbox gibi platformlar)
Bu ayrım önemli. Çünkü sonraki maddelerdeki yükümlülükler bu iki aktöre farklı biçimlerde yükleniyor. Stüdyolar içeriği yaratmaktan, platformlar ise dağıtımı yönetmekten sorumlu tutuluyor.
22. Madde: Sosyal Medyaya Yeni Yükümlülükler
5651 sayılı Kanun’un mevcut ek 4. maddesinde yapılan değişiklikle sosyal ağ sağlayıcılarına şu yükümlülükler getiriliyor:
15 yaş altı yasağı ve yaş doğrulama Sosyal ağ sağlayıcılar, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Bu yasağı uygulamak için yaş doğrulama sistemi kurmak zorunlu. 15-18 yaş arası için ise yetişkin içeriğinden ayrıştırılmış, çocuklara özgü bir hizmet sunumu gerekli. Alınan bu tedbirler platformların kendi sitesinde de kamuoyuyla paylaşılacak.
Ebeveyn kontrol araçları Platformların sunması gereken araçlar kanun metninde üç başlık altında tanımlanıyor: hesap ayarlarının ebeveyn tarafından kontrol edilmesi, satın alma ve ücretli işlemlerin izne bağlanması, ekran süresinin izlenmesi ve sınırlandırılması. Bu araçların “açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli” olması şart.
Aldatıcı reklam yasağı Sosyal ağ sağlayıcılar, dolandırıcılık amaçlı veya yanıltıcı reklamları engellemekle yükümlü kılınıyor. Dikkat çekici bir madde; ancak pratikte uygulanması zor.
1 saatlik acil müdahale süresi Günlük 10 milyondan fazla Türkiye erişimi olan büyük platformlar, yaşam hakkı, kamu düzeni, milli güvenlik gibi acil durumlarda içerik kaldırma kararlarını en geç 1 saat içinde uygulamak zorunda. Bu süre mevcut uygulamada çok daha uzun.
Yapay zekâyla proaktif engelleme Daha önce mahkeme kararıyla kaldırılan bir içerik aynı ya da farklı kullanıcı tarafından tekrar yüklenirse, platform bunu yapay zekâ ve otomatik sistemler aracılığıyla proaktif olarak engellemek zorunda. Yani mahkeme kararı sonrası platform “temizlendi, işim bitti” diyemiyor.
Ciro bazlı ceza Veri güvenliği, çocukların korunması, kriz planlaması gibi kritik yükümlülüklerin ihlalinde artık maktu para cezası değil, önceki takvim yılındaki küresel cirosunun yüzde üçüne kadar idari para cezası öngörülüyor. Bu madde, küresel teknoloji devleri için gerçek bir caydırıcı olabilir; milyarlarca dolarlık cirolar söz konusu.
23. Madde: Oyun Platformlarına Yeni Dönem Başlıyor
Ek Madde 5 olarak kanuna eklenen bu madde, oyun sektörüne doğrudan müdahaleyi yasal zemine oturtacak.
Yaş derecelendirme zorunluluğu
Oyun sağlayıcılar, oyunlarını yaş kriterlerine göre derecelendirmek zorunda. Derecelendirilmemiş oyunları dağıtıcılar sunamıyor; ancak bu durumda dağıtıcı, söz konusu oyunu en yüksek yaş kriterine göre sınıflandırarak sunabiliyor. Bu düzenlemenin Türkiye’de halihazırda var olan PEGI sistemiyle nasıl örtüşeceği ya da onu ikame edip etmeyeceği henüz netleşmedi.
100.000 erişim eşiği ve temsilci zorunluluğu
Günlük erişimi Türkiye’den 100.000’den fazla olan yurt dışı kaynaklı oyun dağıtıcıları, Türkiye’de gerçek veya tüzel kişi temsilci atamak ve bunu BTK’ya bildirmek zorunda. Temsilcinin iletişim bilgileri platformun sitesinde kolayca erişilebilir biçimde yayımlanacak.
Bu eşik, Steam, Epic Games Store, PlayStation Store ve Xbox Game Pass gibi büyük platformları kapsıyor. Küçük bağımsız dağıtıcılar ise bu yükümlülüğün dışında kalabilir.
Temsilci atama yükümlülüğü yeni değil; sosyal medya şirketleri için daha önce de uygulandı. Twitter/X, Instagram, YouTube gibi platformlar bu baskıyla karşılaştığında çeşitli tepkiler verdi. Kimileri temsilci atadı, kimileri direndi. Oyun platformlarının tutumu ne olacak? Bilmiyoruz.
Ebeveyn kontrol araçları
Oyun dağıtıcılar da sosyal ağ sağlayıcılarla aynı kapsamda ebeveyn kontrol araçları sunmak zorunda: hesap ayarlarının yönetimi ve ücretli işlemlerin izne bağlanması.
Şeffaflık ve bilgi verme
BTK, oyun sağlayıcı ve dağıtıcılardan kurumsal yapı, algoritmalar, veri işleme süreçleri dahil her türlü açıklama talep edebiliyor. Talep edilen bilgi ve belgeler 15 günü geçmemek üzere BTK’ya iletilmek zorunda.
Ceza kademesi
Yükümlülüklere uyulmazsa süreç şu şekilde işliyor:
- BTK bildirimi; 30 gün içinde uyulmazsa → 1 ila 10 milyon TL idari para cezası
- Ceza tebliğinden itibaren 30 gün içinde hâlâ uyulmazsa → 10 ila 30 milyon TL ikinci idari para cezası
- İkinci cezadan sonra 30 gün daha geçerse → sulh ceza hâkimliğine başvuru ve yüzde 50 bant daraltma
- Bundan sonra 30 gün daha uyulmazsa → yüzde 90’a kadar bant daraltma
Yükümlülük yerine getirilirse cezaların dörtte biri tahsil edilir, mahkeme kararları kendiliğinden hükümsüz kalır.
Yüzde 90 bant daraltma pratikte erişim engeline eşdeğer. Türkiye bağlantısı bu oranda kısıtlanan bir platform fiilen kullanılamaz hale gelir.
24. Madde: Risk Değerlendirme Zorunluluğu
Hem sosyal ağ sağlayıcılar hem de yukarıdaki 100.000 eşiğini aşan oyun dağıtıcıları, Türkiye’ye yönelik sundukları veya sunmayı planladıkları hizmetler için risk değerlendirmesi yapıp BTK’ya bildirmek zorunda.
Bu değerlendirme; temel haklar, aile ve çocukların korunması, kamu düzeni, kamu sağlığı ve hukuka aykırı içeriklerin yayılma riski çerçevesinde yapılacak. BTK gerekirse ilgili kurumlardan görüş alabilecek ve platforma ek tedbir bildirimi yapabilecek. Hatta gerektiğinde hizmetin bir kısmının ya da tamamının durdurulmasını talep edebilecek.
Bu madde teklifte en geniş takdir yetkisi tanınan bölüm. Hangi içeriğin, ne zaman risk oluşturduğu BTK’nın değerlendirmesine bırakılmış durumda.
Sosyal Hizmet ve Çalışma Hayatına İlişkin Diğer Maddeler
Teklifin geri kalanı doğrudan oyun dünyasını ilgilendirmiyor; ancak toplumu etkileyen önemli düzenlemeler içeriyor.
Doğum izni 24 haftaya çıkıyor (Madde 2, 15, 25) Tüm kamu ve özel sektör çalışanları ile askeri personel için doğum sonrası izin 8 haftadan 16 haftaya uzatılıyor. Doğum öncesiyle birlikte toplam izin 24 hafta oluyor. Anne isterse doğum öncesi iznin son 2 haftasını (önceki teklifte 3 haftaydı, metinde “iki” olarak düzeltilmiş) doğum sonrasına aktarabiliyor.
Babalık izni 10 güne çıkıyor (Madde 16) İşçiler için babalık izni 5 günden 10 güne yükseltiliyor. Memurlarda bu süre zaten 10 gündü; artık işçilerle eşitleniyor.
Koruyucu ailelere 10 günlük izin (Madde 2, 15) Koruyucu aile olan memur veya işçiye çocuğun teslim edildiği tarihten itibaren 10 gün izin tanınıyor. Daha önce bu hak yoktu.
Çocuklu yerlerde çalışma yasağı (Madde 17) Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu ticareti, fuhuş, insan ticareti ve kasten öldürme suçlarından kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunan kişiler; okul, kreş, yurt, internet kafesi, e-oyun yeri, çocuk spor okulu gibi çocukların yoğun bulunduğu yerlerde çalıştırılamıyor ve bu yerleri işletemiyorlar.
Bu yerlerde çalışanların 6 ayda bir adli sicil belgesi ibraz etmesi zorunlu. Kurala aykırı çalıştırıldığı tespit edilen her kişi başına brüt asgari ücretin 3 katı idari para cezası uygulanıyor; tekrarda 7 katına çıkıyor.
Merkezi kamera sistemi (Madde 4, 9) Aile Bakanlığı’na bağlı tüm sosyal hizmet kuruluşları merkezi bir kamera sistemiyle bağlanacak. Kayıtlar iki yıl sonra silinecek; adli ya da idari soruşturma olmaksızın hiçbir kurumla paylaşılamayacak.
Darülaceze düzenlemeleri (Madde 1, 13, 20, 26, 27) 130 yıllık tarihe sahip Darülaceze’nin hizmetleri tüm Türkiye’ye ve ilgili mevzuat çerçevesinde yurt dışına da genişletiliyor. Bağışlar gelir vergisi, kurumlar vergisi ve KDV’den muaf tutuluyor. Kurum ayrıca gıda bankacılığı yapabilecek.
Yürürlük Tarihleri
Teklifin 28. maddesi kritik bir ayrım yapıyor:
- Sosyal medya ve oyun platformlarını düzenleyen 22., 23. ve 24. maddeler kanunun yayımından 6 ay sonra yürürlüğe girecek.
- Diğer tüm maddeler yayım tarihinde yürürlüğe giriyor.
Yani teklif yasalaşırsa platformlara hazırlık için 6 ay süre tanınmış olacak.
Ne Anlama Geliyor?
Teklifin tam metnini okuduğumuzda önceki haberlerde aktarılanların büyük ölçüde doğrulandığını görüyoruz. Ancak bazı noktalar dikkat çekiyor.
Risk değerlendirme yükümlülüğü teklifin en muğlak maddesi. “Hukuka aykırı içeriklerin yayılmasına elverişlilik” gibi geniş yoruma açık ifadeler, BTK’nın takdir yetkisini oldukça geniş tutuyor.
Oyun platformlarına getirilen temsilci atama ve yaş derecelendirme yükümlülükleri kâğıt üzerinde makul görünse de pratikte nasıl işleyeceği belirsiz. Türkiye’de halihazırda PEGI sistemi kullanılıyor. Yeni bir derecelendirme sistemi mi kurulacak, yoksa mevcut sistem yasal zemine mi oturtulacak? BTK’nın çıkaracağı yönetmeliğe bakılacak.
En kritik soru şu: Bant daraltma tehdidi gerçek mi? Sosyal medya düzenlemelerinde bu yaptırım birkaç kez devreye girdi. Oyun platformları için de aynı süreç işleyebilir. Türkiye’nin Steam veya PlayStation Store’u kısmen ya da tamamen engellediği bir senaryo artık hukuki dayanaktan yoksun değil.
Teklifin komisyon ve genel kurul aşamalarını yakından takip etmeye devam edeceğiz.
#OYUNUMADOKUNMA