Oyun dünyası ve dijital özgürlükler üzerindeki kara bulutlar dağılmak bir yana, daha da koyulaşıyor. Hatırlayacağınız üzere daha önce Dijital Çocuk Eylem Planı’nın Resmi Gazete’de yayınlandığını ve bu sürecin Steam ve PS Store gibi platformlar için yolun sonu olabileceğini sizlerle paylaşmıştık.
Gözler iktidarın atacağı adımlardayken, şaşırtıcı bir hamle ana muhalefet partisinden geldi. CHP İzmir Milletvekili ATuncay Özkan imzasıyla TBMM’ye sunulan “Dijital Ortamda Çocuk ve Gençlerin Korunması Hakkında Kanun Teklifi”, içerdiği radikal yasaklar ve teknik olarak uygulanması imkansıza yakın maddelerle dikkat çekiyor.
İşte o teklifin, oyuncuları ve sektör paydaşlarını şoka uğratan maddeleri:
1- Günde Sadece 55 Dakika Oyun İzni
Teklifin 7. maddesine göre, 16 yaşından küçük bireylerin tek bir gün içinde çevrim içi oyunlara erişimi en fazla 55 dakika ile sınırlandırılacak. Bu sürenin takibi ve kısıtlanması sorumluluğu ise tamamen oyun şirketlerine yüklenmiş durumda. Yani Valve, Epic Games veya Sony, Türkiye’deki 16 yaş altı bir kullanıcının o gün kaç dakika oyun oynadığını takip edip, 56. dakikada fişi çekmek zorunda kalacak.
2- Gece 22.30’dan Sonra “Dijital Sokağa Çıkma Yasağı”
Belki de teklifin en tartışmalı maddesi 6. maddede yer alıyor. Buna göre 16 yaşın altındaki çocukların gece saat 22.30 ile sabah 09.30 arasında dijital mecralarda bulunması ve dijital cihazları kullanması tamamen yasaklanıyor.
Teklifte sadece “eğitim amacıyla kullanılan içerikler” bu yasaktan muaf tutulurken, bir çocuğun gece yarısı tabletinde oyun mu oynadığı yoksa ders mi çalıştığının devlet veya şirketler tarafından nasıl ayırt edileceği büyük bir soru işareti.
3- Şirketlere “Üçüncü Hatada Kapatma” Cezası
Teklif, kurallara uymayan platformlara karşı son derece acımasız yaptırımlar öngörüyor. Yaş doğrulama, süre sınırı veya gece yasağı gibi yükümlülükleri yerine getirmeyen şirketlere (Sosyal medya devleri, oyun firmaları vb.) önce 1 milyon ila 5 milyon TL arasında idari para cezası kesilecek.
Ancak asıl tehlike “tekerrür” halinde başlıyor. Eğer bir şirket bu ihlali üçüncü kez tekrarlarsa, teklife göre faaliyetlerine son verilecek. Bu madde, Steam, YouTube, Instagram gibi devasa platformların, teknik olarak Türkiye’ye özgü bu kısıtlamaları uygulayamaması durumunda tamamen erişime kapatılması anlamına geliyor.
4- Lootbox ve “Pay to Win” Sistemlerine Yasak
Teklifin oyuncular tarafından desteklenebilecek nadir maddelerinden biri ise “Lootbox” (Şans Kutusu) düzenlemesi. 7. madde uyarınca; çocuklara yönelik oyunlarda kumar benzeri teşvik edici uygulamalar, talih ve tesadüfe dayalı ödül mekanizmaları (lootbox) ve zorunlu mikro ödemeler yasaklanıyor.
5- Biyometrik Veri ile Giriş Zorunluluğu
Tüm bu yasakların uygulanabilmesi için sosyal ağ sağlayıcılarına “Yaş Doğrulama Sistemi” kurma zorunluluğu getiriliyor. Bu doğrulama süreçlerinde biyometrik verilerin (yüz tanıma, parmak izi vb.) kullanılabileceği belirtiliyor. Bu durum, milyonlarca çocuğun biyometrik verisinin özel şirketlerin veritabanına girmesi demek ki bu da devasa bir kişisel veri güvenliği riski doğuruyor.
Sonuç: Koruma mı, Dijital İzolasyon mu?
Çocukları dijital dünyanın zararlarından korumak herkesin ortak gayesi olsa da; gece cihaz kullanımını yasaklamak veya küresel platformları kapatmakla tehdit etmek gibi yöntemlerin ne kadar gerçekçi olduğu tartışma konusu.
İktidarın kısıtlayıcı politikalarına karşı “özgürlükçü” bir alternatif sunması beklenen muhalefetin, “yasakçılık” konusunda çıtayı daha da yukarı taşıması, Türkiye’deki oyuncular ve internet kullanıcıları için zor günlerin kapıda olduğunun habercisi.
#OYUNUMADOKUNMA